*SET-U

Lewis’s Elementary Latin Dictionary

ut or utī

Read this edition’s complete source entry.

Latinn16953Historical source · not a reviewed *SET-U verdictRead the source ↗

This edition’s origin note

for * quoti or * cuti; 2 CA-

Original source wording, not an independently verified *SET-U conclusion.

The complete extracted entry

n16953

Historical source text, not a reviewed *SET-U analysis. Claims and terminology belong to this edition.

ut or utī adv. Source etymology: for * quoti or * cuti; 2 CA- . I. Of place, where (poet.): Nisus Labitur, caesis ut forte iuvencis Fusus madefecerat herbas, V.: Utque aër, tellus illic, O.— II. Of time, when, as soon as, just as : ut hinc te intro ire iussi, opportune hic fit mi obviam, T.: ut peroravit, surrexit Clodius: ut vero aquam ingressi sunt . . . tum, etc., L.: Ariovistum, ut semel Gallorum copias vicerit, crudeliter imperare, Cs.: atque ego, ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso inquam, etc., as soon as ever : Siculi, ut primum videre volgari morbos, in suas quisque urbes dilapsi sunt, L.: deinde ut nulla vi perculsos sustinere poterat, Quid ultra moror, inquit, etc., L.: ut hinc forte ea ad obstetricem erat missa, T.: ut ad mare nostrae cohortes excubuerant, accessere subito Pompeiani, Cs.: litteras scripsi . . . statim ut tuas legerem (i. e. litteras nunc scribo, ut tuas legi): neque, ut quaeque res delata ad nos, tum denique scrutari locos (debemus): traditum esse ut quando aqua Albana abundasset, tum . . . victoriam de Veientibus dari, L.— Since, from the time at which : ut Brundisio profectus es, nullae mihi abs te sunt redditae litterae.—Of repeated action, whenever : ut quisque istius animum offenderat, in lautumias statim coniciebatur: ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt, Cs.: ut quisque arma ceperat . . . inordinati in proelium ruunt, L.: ut enim quisque dixerat, ita postulabatur, etc.— III. Of manner. A. Interrog., how, in what way, in what manner : Ut vales? T.: ut sese in Samnio res habent? L.: Ut valet? ut meminit nostri? H. —Usu. in dependent questions, with subj: Narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet, T.: credo te audisse ut me circumsteterint: docebat ut omni tempore totius Galliae principatum Aedui tenuissent, Cs.: veniat in mentem, ut trepidos quondam maiores vestros . . . defenderimus, L.: Vides ut altā stet nive candidum Soracte, H.— With indic . (old or poet.): Illud vide, os ut sibi distorsit carnufex, T.: Aspice, venturo laetantur ut omnia saeclo! (i. e. omnia laetantia), V.—After verbs of fearing, how, in what way, lest . . . not, that . . . not : rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant, Cs.: verebar ut redderentur: timeo ut sustineas: o puer, ut sis Vitalis, metuo, et maiorum ne quis amicus Frigore te feriat, H.: quia nihil minus, quam ut egredi obsessi moenibus auderent, timeri poterat, L.: ut ferulā caedas meritum . . . non vereor, H.—In exclamations: ut falsus animi est! T.: Gnaeus autem noster . . . ut totus iacet: Ut vidi, ut perii! ut me malus abstulit error! V.: ut tu Semper eris derisor! H.— B. Relative, as : ut potero, feram, T.: Ciceronem et ut rogas amo, et ut meretur et debeo: Labienus, ut erat ei praeceptum . . . abstinebat, Cs.: ut plerumque fit, L.—Introducing an example, as, for example, for instance : est quiddam, quod suā vi nos inlectos ducit, ut amicitia: ceteri morbi, ut gloriae cupiditas, etc.: qui aliis nocent, in eādem sunt iniustitiā, ut si in suam rem aliena convertant: ut si quis ei quem urgeat fames venenum ponat, L.: causas, ut honorificentissimis verbis consequi potero, complectar: si virtus digna est gloriatione, ut est (i. e. sicut est): nemo, ut opinor, in culpā est, in my judgment : qui, ut credo, duxit, etc., I believe .—With correlative ita, sic , sometimes idem, item, as, just as, in the same manner as : omnīs posthabui mihi res, ita uti par fuit, T.: ut viro forti dignum fuit, ita calumniam eius obtrivit: si ut animis sic oculis videre possemus: disputationem exponimus, eisdem fere verbis, ut disputatumque est: fecisti item ut praedones solent: haec ut brevissime dici potuerunt, ita a me dicta sunt (i. e. ita breviter dicta sunt ut dici potuerunt): te semper sic colam ut quem diligentissime: eruditus autem sic ut nemo Thebanus magis, N.—In comparative clauses with indefinite subjects, ut quisque with a sup. or an expression implying a superlative, usu. followed by ita with a sup, the more . . . the more : ut quisque est vir optimus, ita difficillime alios improbos suspicatur, the better man one is, the harder it is for him to , etc.: ut quisque (morbus) est difficillimus, ita medicus nobilissimus quaeritur; cf. facillime ad res iniustas impellitur ut quisque altissimo animo est: ut quisque gradu proximus erat, ita ignominiae obiectus, L.: de captivis, ut quisque liber aut servus esset, suae fortunae a quoque sumptum supplicium est, according to each one's station, whether free or bound , L.—Introducing a general statement for comparison or confirmation, as, considering that, in accordance with the fact that, in view of what : haud scio hercle, ut homost, an mutet animum, T.: atque ille, ut semper fuit apertissimus, non se purgavit, sed, etc.: transire pontem non potuit, ut extrema resoluta crant, etc., L.: Epicharmi, acuti nec insulsi hominis, ut Siculi, as was natural for a Sicilian .—Introducing a limiting circumstance, as, considering, for : hic Geta ut captus est servorum, non malus, i. e. as far as this can be said of slaves , T.: civitas florens, ut est captus Germanorum, Cs.: Caelius Antipater, scriptor, ut temporibus illis, luculentus, for those times : (orationis genus) ut in oratore exile, for an orator : gens, ut in eā regione, divitiis praepollens, L.— With perinde or pro eo, as, in proportion as, according as, to the extent that, in the measure that : in exspectatione civitas erat, perinde ut evenisset res, ita communicatos honores habitura, L.: pro eo ut temporis difficultas aratorumque penuria tulit.—With a relat., as it is natural for persons, like one, since, seeing that : proficiscuntur, ut quibus esset persuasum, non ab hoste consilium datum, etc., like men convinced that , etc., Cs.: inde consul, ut qui iam ad hostīs perventum cerneret, procedebat, L.—Introducing a motive or assumption, as if, on the supposition that, in the belief that : narratio est rerum gestarum aut ut gestarum expositio: (Galli) laeti, ut exploratā victoriā, ad castra pergunt, L.—With ita or sic , introducing an oath or attestation, as, as it is true that : ita me di ament ut ego Laetor, etc., T.: ita vivam ut maximos sumptūs facio.—With correlative ita or sic , introducing contrasted clauses, as . . . so, as on the one hand . . . so on the other, although . . . yet, while . . . still, both . . . and : ut errare potuisti, sic decipi te non potuisse, quis non videt?: consul, ut fortasse vere, sic parum utiliter in praesens certamen, respondit, etc., L.: uti longe a luxuriā, ita famae propior, Ta.—Repeated as indefinite relative, in whatever manner, howsoever (only with indic.): Sed ut ut haec sunt, tamen hoc faciam, T.: sed ut ut est, indulge valetudini tuae.—Indefinite, in concessive or conditional clauses, however, in whatever manner, in whatever degree, although, granting that : quod ut ita sit—nihil enim pugno —quid habet ista res aut laetabile aut gloriosum?: nihil est prudentiā dulcius, quam, ut cetera auferat, adfert certe senectus: ut enim neminem alium rogasset, scire potuit, etc.: qui, ut non omnis peritissimus sim belli, cum Romanis certe bellare didici, L.: ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, Cs.: Ut desint vires tamen est laudanda voluntas, O.

Source locator viaf2845558.viaf001.xml entry n16953 (source key ut1), lines 225027–225209

This entry-text adaptation is available under CC BY-SA 4.0. Credit: Charlton T. Lewis · Perseus Digital Library, Tufts University, Perseus Digital Library. Changes: XML parsing, plain-text formatting and navigation. Original edition and digitization · Offer a source correction ↗

Where interpretation must slow down

  • Historical 1890 Latin dictionary, digitized by the Perseus Digital Library; not a current scholarly consensus or a newly reviewed SET-U analysis.
  • Explicit source etymology notes retain the dictionary's original claims and abbreviations. They are not asserted parent links, and not every entry supplies an origin.
  • Greek quotations in this particular source artifact use legacy Beta Code, preserved verbatim rather than silently converted into Greek Unicode.
  • The source's rare unresolved legacy entity tokens &acutemacr; and &cj; are retained literally. The original raw XML remains the authoritative transcription.
  • English glosses, cited examples and roots do not alone determine a word's contextual meaning. Missing ancestors in this source do not establish the limit of human knowledge.

An old root, gloss or concordance number does not determine the meaning of every later use. A word’s origin and its modern meaning are different questions.

This page does not invent a manuscript attestation, a sound-change sequence, a modern scholarly verdict or a complete ancestor tree. Missing detail is a limit of this source record, not necessarily a limit of scholarship.

Find other records with this spelling →

Edition, rights and traceability

An Elementary Latin Dictionary (1890) — Perseus Digital Library
Charlton T. Lewis · Perseus Digital Library, Tufts University
1890 American Book Company edition; pinned Perseus XML digitization

CC-BY-SA-4.0 ↗ · Perseus digitized text and SET-U's parsed/reformatted source records, shared under CC BY-SA 4.0; no claim over unrelated SET-U material

Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary (New York, Cincinnati and Chicago: American Book Company, 1890). Digital text: Perseus Digital Library, Tufts University (http://www.perseus.tufts.edu/), gift in the name of Carol F. Ross. Source: https://github.com/PerseusDL/lexica/blob/1c34cdf756c63cf37db61bd366d733431dbd7aa0/CTS_XML_TEI/perseus/pdllex/lat/viaf2845558/viaf001/viaf2845558.viaf001.xml. SET-U removes XML presentation markup, decodes known character entities, adds paragraph/etymology labels, and preserves source Greek Beta Code and unresolved legacy tokens. These reformatted records are available under CC BY-SA 4.0, without additional restrictions or warranty. No textual corrections have been made; any future corrections must be offered to Perseus. No endorsement is implied.

The full extracted entry is rendered as plain text. Formatting and navigation are added by *SET-U; source wording is not silently rewritten as new analysis.

Original entry or artifact ↗Source edition and credits ↗Acquisition and rights ledger
Machine-source audit fields
Source locator
viaf2845558.viaf001.xml entry n16953 (source key ut1), lines 225027–225209
Source record SHA-256
75d4099515b797b159abb5ae519ed54f52688d124b388f71f15225e88336e901
Records SHA-256
943b6b0021062807c10794529aea7016be060527c60210a657194ebeafb05a30
Published snapshot
08459e3f19dbdebdebf2441365ddd2b30b0cd5e6290cdc5a8e57114df35287cc
Acquired
2026-11-05T10:53:40.008Z · acquisition date, not first attestation
Parser
perseus-lewis-elementary-1
  • Source artifact ↗ · 705 bytes11f2e61a2514e75979798e42e75a449d8cf189340ebd0eeacc95235c3c352635
  • Source artifact ↗ · 18,625 bytesccf0e8ce183761bf82700126cc45a4e907b2cede024e65e3fef5c2338b9b7063
  • Source artifact ↗ · 14,537,285 bytesf6087b2fcfc0d10d4a74a946bcbb45ded41b1e68ce112a39eb5b95817475195e
  • Source artifact ↗ · 6,327 bytes84cb3710463ea1bd80e6db3cf31efcb19345429a3bafbefc9ecff71d0a64c21c